USG Restart - Tijd voor jouw volgende stap

Ziekte en arbeidsongeschiktheid

De sociale verzekeringswereld is de laatste jaren sterk veranderd. Voorbeelden zijn de privatisering van de Ziektewet, de invoering van de Arbeidsomstandighedenwet en de Wet WIA. Onderstaand zetten wij een aantal van deze maatregelen voor u op een rij.

Arbeidsongeschikt minder dan twee jaar

Wet WULBZ (Wet Uitbreiding Loondoorbetalingsverplichting bij Ziekte)

Eigen risico

De kern van de wettelijke regeling is dat bij ziekte van de werknemer de werkgever een loondoorbetalingsplicht heeft van 104 weken. De eerste twee ziektejaren dus. De werkgever moet zelf het financiële risico van ziekteverzuim dragen of dit verzekeren.

De uitkering

Op grond van deze wet is de werkgever verplicht om bij ziekte ten minste 70 procent van het overeengekomen brutoloon gedurende maximaal 104 weken door te betalen, doch tenminste het geldende wettelijke minimumloon. Iedere CAO kan hiervan afwijken, zowel in het 1e als in het 2e ziektejaar.
De ondernemer heeft dus een loondoorbetalingsplicht jegens de zieke werknemer. Er moet echter wel vast komen te staan dat er daadwerkelijk sprake is van een zieke werknemer. Omdat hiermee samenhangende werkzaamheden niet meer worden uitgevoerd door de vroegere bedrijfsverenigingen, is de werkgever ook verplicht een contract af te sluiten met een gecertificeerde arbodienst.

Verzekeringen

De werkgever kan zich indekken tegen het risico van loondoorbetalingsverplichting door een particuliere verzekering af te sluiten.

Wet verbetering Poortwachter

De Wet verbetering Poortwachter benoemt als het ware de fases vanaf de eerste verzuimdag tot en met hervatting van het werk of onverhoopte arbeidsongeschiktheidsuitkering. De wet stelt strakke formele en inhoudelijke eisen aan de inspanningen van werkgever, werknemer en arbodienst. UWV toetst achteraf de inspanningen en verbindt daar zo nodig sancties aan, bijvoorbeeld in de vorm van een verlengde doorbetalingsverplichting, of een afwijzing van de uitkeringsaanvraag. De zogenaamde Poortwachtertoets. Daarnaast verleent UWV op verzoek individueel advies. (Deskundigen Oordeel)

Werkgever

Op de werkgever die verplicht is om tijdens ziekte het loon van de werknemer door te betalen, rust ook de verantwoordelijkheid voor de controle van zieke werknemers en voor de verzuimbegeleiding en re-integratie. De re-integratieverplichting geldt voor de gehele duur van het dienstverband. De werkgever kan controlevoorschriften vaststellen, maar deze moeten wel redelijk zijn (d.w.z. niet onnodig belastend voor de werknemer). Uitgangspunt daarbij is dat de voorschriften niet verder mogen gaan dan nodig is om te beoordelen of de werknemer recht op loon heeft. 

Een belangrijke verplichting is dat de werkgever bij dreigend langer durend verzuim een dossier moet aanleggen en aantekening moet houden van het verloop van de ziekte. Na uiterlijk zes weken ziekte moet hij de arbodienst of de bedrijfsarts om advies vragen en vervolgens binnen veertien dagen samen met de werknemer een plan van aanpak opstellen. Dus voor de achtste week. Na 42 weken ziekte moet de werkgever aangifte van ziekte doen bij het UWV.

Het plan van aanpak moet geregeld worden geëvalueerd en zo nodig bijgesteld. Als het tot een WIA-aanvraag komt, moet de werknemer daarbij een door de werkgever, de arbodienst (of een andere deskundige, zoals een bedrijfsarts) en hemzelf samengesteld re-integratieverslag meesturen. Als het UWV op grond van dat verslag constateert dat de werkgever onvoldoende moeite heeft gedaan om de werknemer te herplaatsen, kan de periode waarover de werkgever het loon moet doorbetalen met maximaal nog eens 52 weken worden verlengd (3e ziektejaar!).

Geschillen over ziekte moeten in eerste instantie tussen werkgever en werknemer worden opgelost. De werkgever kan de loonbetaling stopzetten, als hij meent dat de werknemer niet – of niet langer – ziek is. De werknemer die dit (bij de Kantonrechter) wil aanvechten, is verplicht om eerst een Deskundigen Oordeel bij het UWV aan te vragen. Als het aankomt op een procedure, moet rekening gehouden worden met jurisprudentie in vergelijkbare gevallen, waaruit blijkt dat over het algemeen de werkgever moet bewijzen dat de werknemer ziek is.

Het UWV kan desgewenst ook een Deskundigen Oordeel geven over de vraag of de werknemer voldoende re-integratie-inspanningen verricht en over de vraag of een bepaald werkaanbod passend is. Een Deskundigen Oordeel kan dus zowel door de werkgever als door de werknemer worden aangevraagd.

Het UWV beoordeelt de door de werkgever en werknemer verrichtte re-integratie inspanningen aan de hand van het re-integratieverslag dat de werknemer bij zijn WIA-aanvraag moet meesturen. Essentieel hierbij is de verplichting van de werkgever om passende arbeid in zijn bedrijf te bieden en, als die niet voorhanden is, de inschakeling in passende arbeid bij een andere werkgever te bevorderen.

Werknemer

De Wet verbetering Poortwachter legt de verplichtingen niet alleen bij de werkgever. De werknemer wordt nadrukkelijker aangespoord om zijn re-integratie te bevorderen. Zo moet hij meewerken aan het plan van aanpak en het re-integratieverslag, maar ook aan de feitelijke re-integratie. Hij zal zich bijvoorbeeld open moeten stellen voor wegen die naar andere arbeid leiden. Als stok achter de deur noemt de wet stopzetting van de loondoorbetaling, of, in het uiterste geval, ontslag. 

Arbodienst

De wet stelt concrete eisen aan de arbodienst. Deze moet de aard van de verzuimoorzaak vaststellen en uiterlijk na zes weken met een probleemanalyse komen om de zieke weer aan het werk te krijgen. Dit moet zo concreet zijn, dat het werkgever en werknemer een basis biedt voor de opstelling van het plan van aanpak dat als het ware het karakter draagt van een re-integratiecontract. Verder zal de arbodienst werknemer en werkgever moeten informeren over rechten, plichten en consequenties. De werkgever is verantwoordelijk voor het totale re-integratiedossier.

Re-integratieverslag en sancties

In het re-integratieverslag wordt achteraf verantwoording afgelegd over de eerste twee jaar van ziekte. Het verslag is in feite een uittreksel van het dossier. Het re-integratieverslag moet door de werknemer bij zijn aanvraag WIA worden meegestuurd aan het UWV. Het verslag zal in ieder geval de volgende elementen moeten bevatten:

  • gegevens omtrent de aard van het bedrijf en de functie van de medewerker; 
  • het overeengekomen plan van aanpak en eventuele bijstellingen daarvan; 
  • de meest recente evaluatie van de voortgang en de uitvoering van de in het plan van aanpak gemaakte afspraken; 
  • oordeel van de arbodienst over mogelijke terugkeer, de arbeidsrelatie, beperkingen en mogelijkheden van de werknemer en de mate waarin passende arbeid kan worden aangeboden (de probleemanalyse); 
  • voortgang- en eindrapportage van een ingehuurd re-integratiebedrijf; 
  • het oordeel van de werknemer.

Het verslag bestaat uit een werkgeversdeel, een werknemersdeel en een deel van de arbodienst en is in wezen een verantwoordingsverslag. Het wordt opgebouwd uit inhoudelijke en formele elementen, inclusief medische informatie, uit het complete dossier. Mocht het UWV bij de beoordeling van de uitkeringsaanvraag vaststellen dat werkgever of werknemer zich onvoldoende hebben ingespannen, dan kunnen aan beide zijden sancties worden opgelegd. Voor de werkgever kan de loondoorbetalingsverplichting met maximaal 52 weken worden verlengd, na de reeds bestaande verplichting van 104 weken. De werknemer kan geconfronteerd worden met een volledige of gedeeltelijke afwijzing van de uitkering. Hij mag in dat geval na zes maanden een nieuwe aanvraag indienen.

In de loop van het proces kan desgewenst bij het UWV een onafhankelijk Deskundigen Oordeel worden gevraagd, om verrassingen bij de uitkeringsaanvraag voor te zijn.

Arbeidsongeschikt langer dan twee jaar: Wet WIA

Is in het eerste en tweede ziektejaar de WULBZ van toepassing, vanaf het derde ziektejaar is de Wet WIA van toepassing. De WAO is per 1 januari 2006 vervangen door de Wet Werk en Inkomen naar Arbeidsvermogen (WIA) en geldt voor werknemers die op of na 1 januari 2004 arbeidsongeschikt zijn geworden. Er zijn in de WIA na de beoordeling twee mogelijkheden.

Uw werknemer kan deels nog werken, bij u of bij een andere werkgever. Dan zorgt de regeling WGA ervoor dat méér werken financieel aantrekkelijk is voor de werknemer. Als uw werknemer écht niet meer werken kan, heeft hij of zij recht op een uitkering op grond van de regeling IVA. Een vervroegde keuring voor de WIA is mogelijk tussen de 13e en 68e week, te allen tijde goed door de arboarts medisch onderbouwd.
ls uw werknemer na 1 januari 2004 arbeidsongeschikt geworden, dan wordt hij of zij na twee jaar ziekte en de 'Poortwachtertoets' gekeurd door UWV. UWV kijkt bij de keuring naar wat uw werknemer, met zijn of haar beperkingen door ziekte of handicap, nog wél kan en wat hij of zij daarmee kan verdienen. Waarschijnlijk zal uw werknemer een bepaald percentage minder kunnen verdienen dan voorheen. Dit percentage heet het 'loonverlies'.

WGA-regeling

Is het loonverlies tenminste 35% maar minder dan 80%? Of is het loonverlies 80% of meer maar zijn er kansen op herstel dan maakt de WIA-regeling, Werkhervatting Gedeeltelijk Arbeidsgeschikten (WGA) het voor uw werknemer lonend om zo veel te werken als hij of zij nog kan.

Aanvulling WGA

Het kan zijn dat u als werkgever een bovenwettelijke uitkering heeft of in dit geval een WGA hiaatverzekering. De werknemer die onder de regeling WGA valt, ontvangt, met als voorwaarde dat de werknemer ook daadwerkelijk een WGA-uitkering geniet, een aanvullende uitkering.

Minder dan 35% loonverlies

Als het loonverlies minder is dan 35%, moet u de werknemer in beginsel in dienst houden of helpen bij een ander bedrijf te re-integreren.

IVA-regeling

Is het loonverlies 80% of meer en zijn er geen of slechts geringe kansen op herstel? In dat geval is uw werknemer volledig en duurzaam arbeidsongeschikt en heeft hij of zij recht op een uitkering op grond van de WIA-regeling Inkomensvoorziening Volledig Arbeidsongeschikten (IVA). Uw verantwoordelijkheid voor de re-integratie en loondoorbetaling houdt dan op. U kunt zo nodig ontslag aanvragen. Als is vastgesteld dat uw werknemer volledig en duurzaam arbeidsongeschikt is, biedt de IVA hem of haar inkomenszekerheid. Blijkt bij de UWV-beoordeling dat uw werknemer volledig en duurzaam arbeidsongeschikt is? Dan krijgt hij of zij een IVA-uitkering van UWV van 75% van het laatst verdiende loon. Hierbij geldt wel een maximum (dagloon).

Aanvulling IVA

Het kan ook zijn dat u als werkgever voor de (ex) werknemer een bovenwettelijke uitkering op de IVA uitkering heeft. Er volgt dan een aanvulling tot een bepaald percentage van het vroegere salaris.

IVA-premies

Als werkgever gaat u een premie voor de IVA van uw werknemers betalen. De IVA-premie wordt geheel door werkgevers betaald. Deze premie bestaat uit een basispremie en een gedifferentieerde premie. De basispremie is verplicht en voor ieder bedrijf gelijk.

Eigen risico dragen?

Werkgevers kunnen het financiële risico van arbeidsongeschiktheid bij UWV onderbrengen of het zelf dragen (en eventueel een polis afsluiten bij een private verzekeraar).

Eigenrisicodrager voor de WAO

Het is niet meer mogelijk eigenrisicodrager voor de WAO te worden. Werkgevers die voor 1 januari 2005 al eigenrisicodrager voor de WAO waren, zijn dit vanaf 1 januari 2006 automatisch voor de WGA.

Eigen risico voor de Ziektewet

Werkgevers kunnen eigen risicodrager worden voor de Ziektewet. Dat betekend dat zij zelf het risico dragen voor gedeeltelijk arbeidsongeschikte ex-werknemers die bij ziekte nog recht hebben op een Ziektewet uitkering.

Eigen risicodragerschap in de WGA

Hoogte van het risico

De eigenrisicodrager is verplicht om de uitkering te betalen voor elke werknemer die, op het moment dat hij ziek werd, bij hem in dienst was. Dat geldt ook als de werknemer inmiddels niet meer in dienst is. Ziekteperioden van een werknemer die elkaar binnen vier weken opvolgen, moeten daar bij worden samengesteld. In bepaalde situaties heeft een werknemer al na vier weken arbeidsongeschiktheid recht op een arbeidsongeschiktheidsuitkering en hoeft hij de ‘wachttijd’ van 104 weken niet te doorlopen. Hiervan kan o.a. sprake zijn als de werknemer binnen vijf jaar uitvalt wegens dezelfde oorzaak als waarvoor hij eerder een WAO-uitkering ontving. De eigenrisicodrager is gedurende de periode van 10 jaar verantwoordelijk voor de financiering van de uitkering en voor de re-integratie van de werknemer.

Eigen risico voor de IVA

Het is niet mogelijk eigenrisicodrager te worden voor de IVA. De uitkeringen worden uit de basispremie betaald die voor iedereen gelijk is.

Verzekerd bij UWV?

Dan betaalt u de gedifferentieerde premie WGA. Voor grote bedrijven geldt premiedifferentiatie op individueel bedrijfsniveau, voor kleine bedrijven op sectorniveau. Hoe minder werknemers van uw bedrijf of sector arbeidsongeschikt worden, des te minder premie u betaalt. En omgekeerd. Er is een maximumpremie voor grote werkgevers en voor de gezamenlijke kleine werkgevers binnen een sector.

Re-integratie van gedeeltelijk arbeidsgeschikte

Samen met uw zieke werknemer moet u proberen ervoor te zorgen dat hij aan het werk kan blijven. Ook als hij niet volledig herstelt, maar gedeeltelijk arbeidsgeschikt blijft. Als u een gedeeltelijk arbeidsgeschikte in dienst houdt of neemt, kunt u een beroep doen op verschillende re-integratie-instrumenten.

annuleren X

Inloggen

Inloggen Aanmelden Wachtwoord vergeten

Gemarkeerde velden zijn verplicht om in te vullen.